قهرمان ميرزا عين السلطنه
1606
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
آن طلبها و مخارج فوق العاده اين سه هزار و كسرى را برداشتهايم . وزير همايون هرچه مىخواهد بگويد . فقط از نود هزار تومان ماليات خمسه قريب سى و پنج هزار تومان معاملهء نقدى مىشود ، مابقى تمام تيول و محل است . حكومتها تمام اينطور ضايع و خراب شده ، ديگر چيزى براى كسى ندارد . از هفده بلوك معتبر خمسه فقط به ابهر نايب الحكومه مىرود . آنهم از دوازده هزار تومان ماليات سه هزار تومان تمسك مىدهد . نه هزار ديگر تيول است . بىنظمى و اغتشاش هر ولايت بواسطهء تيول و موضوعات است . الحمد لله بچهها سلامت و تر دماغاند . گرما و حركت درشكه صدمه نزده . شب خيلى زود استراحت شد . سهشنبه 19 - قروه آخر خاك خمسه است . تيول فتح السلطان برادر مير شكار است . يك فرسنگ كه مىرود ار خاك خمسه به كلى خارج و خاك قزوين است . هوا هم گرم بود . خوب فصلى معزول شديم . زنجانيها ميل داشتند در آن زمستان سخت ما را دچار مشكلات كنند ليكن خدا نخواست و نصيب خودشان شد كه تا طهران پدرشان درآمد . الان در كمال خوشى و راحتى مىرويم . يك دينار هم باقى نداريم بلكه سه هزار تومان هم گرفتهايم . حساب دو ساله و امسال هم مرتب و منظم به دفتر داده شده است . ديوان هم انشاء الله طلب ما و تقديم امسال را خواهد داد . چقدر بهتر از آن است كه چهار ماه به آخر سال مانده درست چلهء زمستان در صورتى كه مبلغى هم باقى محل دارد آدم عزل شود . سيادهن - قزوين چهار از دسته گذشته وارد سيادهن شديم . خانهء كثيفى منزل كرديم . سيادهن از دهات معظم معتبر و خالصهء ديوان است كه امين حضرت آبدارباشى خريده يا تيول كرده . تقريبا پانزده هزار نفر جمعيت دارد . سالى صد هزار تومان كشمش و بادام مىفروشند . باوجود آن از خيلى دهات پست كوچك كثيفتر و بدتر است . يك اطاق سفيدكارى ندارد ، مردمان خشن زمخت بىباكى دارد . اين چند روز هم نزاعى كرده دو سه نفر كشته شدهاند . بعد از ناهار بلافاصله حركت كرديم . من با بچهها در درشكه نشستم . ده نفر در جلو و عقب و توى درشكه بچه و بزرگ نشسته بوديم . چهار اسب خوب به سرعت مىبرد . سه ساعت و ربع كشيد تا به قريهء چوبين در نيم فرسنگى شهر رسيديم . باغ را براى حضرت و الا و خانهء اربابى كه در قلعه بود براى خودم تعيين كرديم . رفتن شهر اسباب زحمت مىشد ، خصوصا حركت بهسمت الموت كه انشاء الله تعالى از اينجا بايد برويم بلكه رفع خستگى و زحمت اين مدت زنجان آنجا بشود .